Kayak (Hilversum, 14 mei 2022)

KAYAK
14 mei 2022, Vorstin, Hilversum
Tekst: Edwin Ammerlaan, Foto's: Bert Treep

Hoe vat je een halve eeuw vaderlandse muziekgeschiedenis in één afscheidstournee samen? Niet! Met een catalogus als die van Kayak, is het simpelweg onmogelijk om in twee uur een uitgebalanceerde selectie van het, even omvangrijke als gevarieerde verleden te maken. Bovendien staat de huidige line-up pas sinds 2018 op het podium en is aanvoerder Ton Scherpenzeel - zo lijkt het - er de man niet naar om sentimenteel terug te blikken. En dus kiest Kayak bij haar laatste concert op Nederlandse bodem voor een vertrouwde set met recent werk en oude publieksfavorieten.

De avond opent via Traitor's Gate, Somebody, La Peregrina en Kaja met een kwartet van de laatste twee albums. Een duidelijk statement. Dit Kayak heeft een eigen stem en een eigen geluid. Ondersteund door een werkelijk sublieme live-sound, horen we niet alleen vijf muzikanten die perfect op elkaar zijn ingespeeld, maar die je in deze hechte eenheid kunt bestempelen als de hardst rockende Kayak-bezetting ooit. De basis hiervoor ligt uiteraard bij de ijzersterke ritmesectie. Meesterdrummer Hans Eijkenaar zorgt in een dynamische mix van afwisselend punchy en subtiel drumwerk voor de ruggengraat, waarover Kristoffer Gildenlöw soepel zijn warme, bijna romige en vaak fretloze bastonen legt. Marcel Singor is zonder twijfel de beste en meest veelzijdige gitarist uit de Kayak-historie. Singor's solo's zijn inventief, verrassend en hartverwarmend, maar het is vooral de spannende interactie met Ton Scherpenzeel's kleurrijke toetsenwerk dat grote indruk maakt.

De meest opvallende prestatie komt van Bart Schwertmann, die steeds beter in zijn rol als Kayak-zanger en frontman is gegroeid. Net nu het einde nadert, zijn alle vergelijkingen met zijn voorgangers verdwenen. Zou het eerst bij een nummer als Niniane (Lady Of The Lake) onmogelijk zijn geweest om niet aan Edward Reekers te denken, nu weet de Groninger in eigen stijl knap te ontroeren. Die eigen stijl, waarin onmiskenbare lijntjes naar de hardrock liggen, wordt nogmaals benadrukt in epische songs als Out Of This World en Merlin, waarbij ook de vocale harmonieën met de rest van de band niet onvermeld mogen blijven.

Mammoth is sinds jaar en dag een swingende live-klassieker en staat ook nu weer als een, door dubbele bassen gefundeerd progbastion. De grootste verrassing in deze set is echter het thema uit Spetters, de ooit zo spraakmakende film van Paul Verhoeven. Dit instrumentale nummer stond al jaren niet meer op de setlijst. Met Starlight Dancer wordt het einde van een, volgens Schwertmann "heftige" avond ingezet. Zonder uitgesproken sentimenten rekent niemand meer op een slotwoord van de man achter de toetsen.

Maar dan is er halverwege de eerste toegift (Chance For A Lifetime) toch even een moment waarop de uitverkochte Vorstin een collectief traantje wegpinkt. Geheel tegen zijn gewoonte in, neemt Scherpenzeel het woord. Hij memoreert aan de eerste Kayak-opnames die vijftig jaar geleden letterlijk om de hoek plaatsvonden, bedankt publiek, band en de ruim twintig muzikanten die in vorige bezettingen een bijdrage hebben geleverd. Twee van hen worden uitgelicht. Scherpenzeel noemt uiteraard medeoprichter en songschrijver Pim Koopman, die na zijn overlijden in 2009 nog altijd in de harten van de Kayak-familie voortleeft, waarbij Koopman eerder op de avond ook tijdens het emotionele Still My Heart Cries For You muzikaal is herdacht. Ook ex-Kayette Irene Linders, die al jaren achter de schermen bergen verzet, ontvangt lieve woorden van haar echtgenoot. Kort voordat de toetsenist voor de allerlaatste keer Ruthless Queen inzet en zo deze memorabele avond afsluit, laat hij ons in verwarring achter. Afscheid van de Kayak-fans? Welnee. "De deur staat op een kier," aldus Schrepenzeel. Kayak gaat wellicht door maar, voegt hij cryptisch toe, "niet in deze setting." En zo verandert een gepland ‘vaarwel' opeens in een hoopvol ‘tot ziens'.